მთავარი პოლიტიკა ყარსის ფარსი

ყარსის ფარსი

„პატრიოტთა ალიანსის“ ჩვეული თურქოფობია, წინასაარჩევნო პერიოდში, უპრეცედენტო მასშტაბებს აღწევს.
03.09.2020
ნახვა 570

ამ პარტიის მესვეურთაგან ხშირად გავიგონებთ, რომ თურქეთს აჭარის დაპყრობა სურს. ამ კონტექსტში, მიმდინარეობს მუდმივი პოლიტიკური ინსინუაციები ყარსის ხელშეკრულების თაობაზე.

ყარსის ხელშეკრულების წინარე ისტორია

ორი დიდი იმპერიის (ოსმალეთი და რუსეთი) დეზინტეგრაციამ, ამიერკავკასიაში სრული საზაზღვრო ქაოსი და ომიანობა გამოიწვია. იმპერიის ნანგრევებზე წარმოქმნილი ქემალისტური თურქეთი და საბჭოთა რუსეთი, გარკვეულწილად, მოკავშირეები აღმოჩდნენ, რადგან ორივე ახალგაზრდა სახელმწიფოს ანტანტის მხარდაჭერილი ინტერვენციების წინააღდეგ უწევდა ბრძოლა.

დამოუკიდებლობის გზაზე პირველი დაბრკოლებების გადალახვის შემდგომ, ამ ორ ქვეყანას შორის დადგა აუცილებლობა კავკასიაში გავლენების გადანაწილების. შესაბამისად, მას შემდეგ რაც ბოლშევიკებმა დაასრულეს სამივე კავკასიური რესპუბლიკის გასაბჭოება, 1921 წლის 16 მარტს მოსკოვში ხელი მოეწერა რუსეთსა და თურქეთს შორის „მეგობრობისა და ძმობის“ ხელშეკრულებას.

საბჭოთა კავშირი 1922 წლის 30 დეკემბერს შეიქმნა, მანამდე ყველა გასაბჭოებული რესპუბლიკა დე-იურე დამოუკიდებლობას და ნომინალურ სუვერენულობას ინაჩუნებდა, შესაბამისად 1921 წლის 13 ოქრომბერს, ქალაქ ყარსში, მოხდა მოსკოვის ხელშეკურლების პირობების ფორმალური განვცრობა ამიერკავკსიის სამ სახელმწიფოზე.

ყარსის ხელშეკრულება

მეგობრობის ხელშეკრულება, ქალაქ ყარსში, დაიდო ერთის მხრივ თურქეთსა და მეორეს მხრივ სამ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას შორის - საქართველო, სომხეთი, აზერბაიჯანი - რუსეთის თანამონაწილეობით. მხარეები შეთანხმდნენ არ ეცნოთ მესამე ძალების მიერ ამ ქვეყნებისთვის თავს მოხვეული ნებისმიერი ხელშეკრულება.

ყველაზე მნიშვნელოვანი რაც ყარსის ხელშეკრულებამ გააკეთა გახლავთ ის რომ მან მოაწესრიგა საზღვარი თურქეთსა და სამ კავკასიურ რესპუბლიკას შორის (იხილეთ რუკა).

წყარო: http://www.conflicts.rem33.com/images/Armenia/kars.htm

ხელშეკრულების მეექვსე მუხლით თურქეთმა საქართველოს ბათუმზე და მის პორტზე სიუზერენიტეტი დაუთმო, იმ პირობით რომ ადგილობრივ მოსახლეობას ავტონომია მიენიჭებოდა. ასე შეიქმნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, რომელიც მოგვიანებით დაფუძნებულ ებრალეთა ავტნომიურ ოლქს თუ არ ჩავთვლით, მთელს საბჭოთა კავშირში ერთადერთი ავტნომია იყო რომლის შექმნის საფუძველი არა ენობრივი ან ეთნიკური განსხვავებულობა, არამედ სარწმუნოება იყო. ყარსის ხელშეკრულების ამავე მუხლით, თურქეთს უფლება მიეცა ყოველგვარი საბაჟო გადასახადის გარეშე გაეტანა და შემოეტანა ტვირთი ბათუმის პორტიდან. შემდგომი მუხლებით, საქართველო და თურქეთი შეთანხმდნენ რომ მოსახლეობას გაუადვილონ საზღვრის კვეთა, მიმოსვლა და საძოვრების გამოყენება.

გარდა ამისა, ყარსის ხელშეკრულებამ მოხაზა თურქეთ-სომხეთის თანამდეროვე საზღვარი. არარატის მთა თურქეთს დარჩა. ამავე ხელშეკრულებით ნახიჩევანის ტერიტორია გადაეცა აზერბაიჯანს ავტნონომიის უფლებით.

ყარსის ხელშეკრულების რეალური გავლენა

ის რომ დღეს თურქეთი ერთადერთი მეზობელია, რომელთანაც საქართველოს საზღვრები სრულიად დადგენილი, დემარკირებული, და დელიმიტირებული აქვს სწორედ რომ ყარსის ხელშეკრულების დამსახურებაა, ამიტომაცაა რომ 1992 წლის 30 ივლისის „საქართველოს რესპუბლიკას და თურქეთის რესპუბლიკას შორის მეგობრობის, თანამშრომლობისა და კეთილმეზობლური ურთიერთობების შესახებ“ ხელშეკურლების პრეამბულა გვამცნობს:

მხარეები აცხადებენ, რომ დაიცავენ მათ შორის დადებულ ხელშეკრულებებს და შეთანხმებებს დაწყებული 1921 წლის 13 ოქტომბრის ყარსის შეთანხმებით.

მხარეები ხელმძღვანელობენ იმით, რომ ამ შეთანხმებით საბოლოოდ დადგინდა საზღვარი ორ სახელმწიფოს შორის.

როდესაც ჩვენი ე.წ. ულტრანაციონალისტები გაჰყვირიან რომ ყარსის ხელშეკრულებით თურქეთს სპეციალური უფლებები ებოძა აჭარაზე, მათ ან ტექსტი არ აქვთ წაკითხული ან მიზანმიმართულად ამახინჯებენ მის შინაარს. ერთადერთი სპეციალური უფლება რაც თურქეთმა ყარსის ხელშეკრულებით მიიღო გახლდათ ბათუმის პორტის შეუზღუდავი გამოყენება.

გიორგი ხატიაშვილი

03.09.2020
ნახვა 570

კომენტარები

ასევე წაიკითხეთ

„პატრიოტთა ალიანსის“ წინასაარჩევნო კამპანია რუსული ინსტრუქციით

ოკუპირებულ აფხაზეთში ვიზიტი, „დოსიე“ და აჭარული ბილბორდების...
4 თვე